Co to jest płyta główna?

Myślisz o zbudowaniu nowego komputera lub modernizacji obecnego sprzętu? Zbudowanie własnego systemu daje Ci pełną kontrolę nad tym, co jest dla Ciebie najważniejsze: wydajnością, estetyką, budżetem lub wszystkim powyższym.

Jednym z najważniejszych elementów, które musisz wziąć pod uwagę, jest płyta główna. Jest to centralny element łączący procesor, pamięć, kartę graficzną i inne komponenty. Wybór odpowiedniej płyty głównej zapewnia kompatybilność z procesorem i innymi komponentami, dlatego warto poświęcić trochę czasu, aby dokonać właściwego wyboru.

Płyta główna jest podstawą komputera. Umożliwia komunikację między różnymi częściami systemu, takimi jak procesor, pamięć RAM, karta graficzna, pamięć masowa i urządzenia peryferyjne. Określa również funkcje obsługiwane przez komputer, od opcji łączności, takich jak USB i Wi-Fi, po gniazda rozszerzeń i konfiguracje pamięci masowej. Krótko mówiąc, płyta główna określa możliwości i ograniczenia całego komputera.

Płyty główne to płytki drukowane wyposażone w złącza, gniazda i zintegrowane funkcje. Oto niektóre z kluczowych komponentów:

• Gniazdo procesora – miejsce, w którym zainstalowany jest procesor.
• Gniazda pamięci RAM – do pamięci systemowej (DDR4, DDR5 itp.).
• Gniazda PCIe – służą do podłączania kart graficznych, kart dźwiękowych i innych kart rozszerzeń.
• Chipset – kontroluje komunikację między procesorem a innymi komponentami.
• Złącza pamięci masowej – porty SATA i gniazda M.2 dla dysków SSD i dysków twardych.
• Złącza zasilania – dostarczają zasilanie do procesora i płyty głównej.
• Tylne porty wejścia/wyjścia – USB, Ethernet, audio i wyjścia wyświetlacza.
• Funkcje wbudowane – zintegrowany system audio, obsługa sieci, Wi-Fi, złącza ARGB

Te elementy współpracują ze sobą, tworząc podstawę systemu i wpływając na wszystko, od wydajności po łączność.

Płyty główne są dostępne w kilku rozmiarach, zwanych formatami. Rozmiary te są zgodne ze specyfikacją ATX (Advanced Technology eXtended), która zapewnia kompatybilność między płytami głównymi, obudowami i zasilaczami. Oznacza to, że płyta główna ATX będzie pasować do obudowy ATX i będzie współpracować z zasilaczem ATX, dzięki czemu proces montażu będzie przebiegał płynniej i będzie bardziej przewidywalny. Niech żyją standardy!

Najpopularniejszy rozmiar płyty głównej to ATX (pełny rozmiar), o wymiarach 305 mm x 244 mm (12 cali x 9,6 cala). Zapewnia on wystarczającą ilość miejsca na kluczowe komponenty, zazwyczaj obsługując:

• Do 4 gniazd DIMM na pamięć
• Wiele gniazd PCIe dla kart rozszerzeń
• Do czterech gniazd M.2 dla szybkich dysków SSD

Płyty ATX są idealne dla większości konstruktorów komputerów PC, oferując miejsce na funkcje premium, takie jak wysokiej jakości wbudowana karta dźwiękowa, Wi-Fi 7, złącza ARGB, wewnętrzne porty USB i złącza wentylatorów.

Jeśli planujesz podkręcić procesor lub skorzystać z nowoczesnych funkcji automatycznego podkręcania, ATX to doskonały wybór. Płyty te mają wystarczająco dużo miejsca na solidne układy VRM i radiatory, co zapewnia stabilne zasilanie i wydajność termiczną.

Płyty główne Micro ATX to kompaktowe, zazwyczaj niedrogie rozwiązania o wymiarach 244 mm x 244 mm (9,6 cala x 9,6 cala). Mimo mniejszych rozmiarów oferują wiele podstawowych funkcji:

• Do 4 gniazd pamięci RAM
• Gniazda PCIe i M.2, choć mniej niż w przypadku ATX
• USB4, Wi-Fi 7 i zintegrowany dźwięk

Dostarczanie mocy może nie być tak wydajne jak w przypadku płyt ATX, ale wiele modeli mATX nadal działa dobrze. Płyty te są popularne wśród graczy, którzy chcą przeznaczyć większą część budżetu na kartę graficzną, zachowując przystępną cenę pozostałych komponentów.

Mini ITX to najmniejszy popularny format o wymiarach zaledwie 170 mm x 170 mm (6,7 cala x 6,7 cala). Chociaż wiele obudów pełnowymiarowych obsługuje format Mini ITX, najlepiej sprawdzają się one w połączeniu z kompaktowymi obudowami, takimi jak CORSAIR 2000D.

Ze względu na swoje rozmiary płyty Mini ITX wymagają pewnych kompromisów:

• Zazwyczaj posiada tylko 1 gniazdo PCIe x16.
• 1–2 gniazda M.2 (często jedno z tyłu)
• Mniej portów USB i SATA

Płyty Mini ITX to wybór niszowy i często droższy od mATX, ale idealnie nadają się do konstrukcji o niewielkich rozmiarach, które nadal oferują imponującą wydajność.

Płyty rozszerzone ATX są największym standardowym rozmiarem, przeznaczonym do systemów wysokiej klasy i stacji roboczych. Mają głębokość 305 mm i szerokość od 257 mm (10,1 cala) do 330 mm (13 cali).

Płyty E-ATX oferują:

• Obsługa dwóch procesorów
• Do 8 gniazd pamięci RAM
• Ulepszone VRM i chłodzenie
• Dodatkowe opcje PCIe i pamięci masowej

Są one zazwyczaj droższe i nie są konieczne dla większości użytkowników, ale jeśli planujesz ekstremalną konfigurację, warto je rozważyć. Upewnij się tylko, że obudowa obsługuje format E-ATX, chociaż wiele nowoczesnych obudów, takich jak FRAME 4000D, to obsługuje.