Pompsnelheid versus ventilatorsnelheid: wat heeft de grootste invloed op de prestaties van een AIO?

Het antwoord op deze vraag is de ventilatorsnelheid, en verderop op deze pagina gaan we dieper in op de redenen daarvoor. Als je niet bekend bent met dit onderwerp, is het belangrijkste om te weten dat een AIO een alles-in-één vloeistofkoeler voor de CPU is. Het wordt "alles-in-één" genoemd omdat het alle onderdelen bevat die een vloeistofkoelsysteem nodig heeft om te werken en ze allemaal met elkaar zijn verbonden in een gesloten systeem, waardoor het een kant-en-klare oplossing is in plaats van dat je afzonderlijke onderdelen moet installeren en aansluiten.

De geavanceerdere variant van dit soort opstelling is een op maat gemaakte koelset met een apart reservoir voor de vloeistof, een aparte pomp, slangen, waterblokken en ventilatoren. Het kan lastig zijn om de juiste onderdelen te kiezen en ze aan te sluiten; daarom is de AIO de onbetwiste favoriet voor vloeistofkoeling op een pc; het is gewoon een kant-en-klare set waarin alles wat je nodig hebt al is inbegrepen, excuseer de woordspeling.

Het doel van een AIO is om de door de CPU gegenereerde warmte uit het systeem af te voeren. Dit gebeurt met behulp van verschillende onderdelen, waarvan het eerste een coldplate of waterblok is dat bovenop de CPU wordt geplaatst. Wanneer de CPU warm wordt, wordt die warmte overgedragen van de CPU naar de metalen coldplate die erop drukt. Terwijl de coldplate met zijn metalen behuizing warmte van de CPU absorbeert, geeft hij die warmte vervolgens door aan de vloeistof die erin rondstroomt via kanalen en waterdruk van de pomp, zoals hieronder te zien is op je Titan-koeler met Flowdrive-pomp.

Die verwarmde vloeistof wordt vervolgens via een buis naar een koeler geleid, waar de warme vloeistof doorheen circuleert en haar warmte afgeeft aan de kleine lamellen in de koeler. Van daaruit blazen de ventilatoren die aan de koeler zijn bevestigd lucht door de lamellen, waardoor de warmte van de lamellen wordt afgevoerd naar de lucht en uiteindelijk volledig uit het systeem verdwijnt. Vervolgens keert de net afgekoelde vloeistof terug naar waar het begon, op de koelplaat van de CPU, en herhaalt de cyclus zich.

De pomp zorgt ervoor dat de vloeistof door het systeem wordt gepompt en staat meestal bovenop de koelplaat. Het gaat meestal om een waaier, wat betekent dat deze ronddraait en voorzien is van schoepen om de vloeistof in één richting te sturen; hij lijkt dus op een platliggende windmolen. Terwijl de pomp draait, pompt hij de vloeistof door het systeem.

De pompsnelheid kan door de gebruiker meestal via software worden aangepast, dus je zou denken dat een hogere pompsnelheid tot betere koelprestaties leidt. Immers, als het water sneller door het systeem stroomt, betekent dit dat er meer water door het circuit wordt gepompt, waardoor er meer warmte wordt afgevoerd. Als je pomp op een hogere snelheid kan draaien, waarom zou je hem dan op een lagere stand laten staan?

Als je de pomp op 100% laat draaien in plaats van op 80% (of daar omheen), kan dat bij een extreme belasting hooguit een verschil van 1 à 2 °C in de CPU-temperatuur opleveren. Over het algemeen is de pomp in een AIO vrij klein en moet deze veel vloeistof verplaatsen. Zodra die vloeistof opwarmt, kost het veel energie om de warmte af te voeren, en het omgekeerde geldt ook. Het aanpassen van de pompsnelheid naar boven of beneden kost dus enige tijd voordat alle vloeistof in het systeem daadwerkelijk met die snelheid in beweging is.

Als je de temperatuur van je CPU echt wilt verlagen met een AIO, moet je goed letten op de ventilatorsnelheden. Hoe snel de ventilatoren draaien, heeft een directe en merkbare invloed op de temperatuur van de koelvloeistof en de CPU, met als nadeel dat dit wat geluid in je systeem kan veroorzaken, afhankelijk van de temperatuur waarbij je je kunt vinden. De ventilatoren zijn degene die daadwerkelijk warmte uit het systeem afvoeren, dus de ventilatorsnelheid is cruciaal voor de koelprestaties.

We hebben wat tests uitgevoerd met een Titan 240 AIO waarbij de pomp op maximale snelheid draaide – 2800 tpm – en de ventilatoren op 25%, wat neerkomt op 420 tpm. De temperatuur van onze koelvloeistof liep op tot 49 °C, wat behoorlijk warm is voor koelvloeistof. Toen we de ventilatorsnelheden instelden op 'extreem' – waarbij de ventilatoren draaiden op 1400 tpm – daalde de temperatuur van onze koelvloeistof na 20 minuten met 10 °C, wat aantoont hoe ingrijpend de ventilatorsnelheid de koelprestaties beïnvloedt.

Uiteindelijk zul je een evenwicht moeten vinden tussen ventilatorsnelheid, temperatuur en aanvaardbaar geluidsniveau. Dit hangt ook af van het type CPU dat je hebt en hoe deze is geconfigureerd, aangezien een CPU met 32 kernen meer koeling nodig heeft dan een CPU met 12 of 16 kernen.

Het is aan te raden om je pomp in te stellen op een vast toerental van minder dan 100% – meestal zo’n 70 of 80% – en de ventilatorsnelheid te laten regelen door de temperatuur van de AIO-koelvloeistof, zodat de ventilatoren alleen op toeren komen als de vloeistof warm wordt. Je kunt ook experimenteren met verschillende instellingen om te zien wat je het prettigst vindt; sommige mensen gebruiken een aangepaste ventilatorcurve, terwijl anderen de voorkeur geven aan voorinstellingen omdat dat het heel eenvoudig maakt. Op CORSAIR AIO'skun je een voorinstelling gebruiken, dus we raden 'balanced' aan, omdat dit een goed midden is tussen 'Quiet' en 'Extreme'. Het zorgt voor een balans tussen prestaties en ventilatorsnelheid voor een stille werking en geweldige koelprestaties.