Wat is een GPU?

GPU staat voor Graphics Processing Unit. Het is de logica die verantwoordelijk is voor alles wat te maken heeft met computergraphics in uw pc. De naam lijkt sterk op die van de CPU, het hart van uw systeem, de Central Processing Unit, en de GPU is een ander essentieel onderdeel dat van vitaal belang is voor gaming. Net als de CPU is het afhankelijk van andere componenten om zijn werk te kunnen doen, waaronder bussen die gegevens verplaatsen, besturingslogica en geheugen dat nodig is om de modellen, texturen en shaders op te slaan tijdens workloads.

Een GPU is geen grafische kaart.

De GPU is de chip die zich in het hart van een grafische kaart bevindt, maar je vindt GPU's ook in moderne CPU's of in laptops als onderdeel van een geïntegreerde oplossing. De GPU heeft VRAM, of Video RAM, nodig om iets nuttigs te kunnen doen. Dit is een specifiek type snel geheugen dat wordt gebruikt voor het verwerken van texturen, modellen en andere grafische gegevens. Een grafische kaart bevat ook fysieke uitgangen waarmee je je pc op een of meer monitoren kunt aansluiten.

Voor pc-gaming zijn er drie grote GPU-fabrikanten: Nvidia, AMD en Intel. Deze bedrijven maken de GPU's die partners zoals ASUS, MSI en Gigabyte op hun grafische kaarten plaatsen. Die kaarten worden vervolgens aan ons als eindgebruikers verkocht. Nvidia, AMD en Intel produceren ook hun eigen referentiegrafische kaarten, hoewel deze vaak snel uitverkocht zijn omdat de productie meestal beperkt is.

Wanneer bedrijven als ASUS, MSI en Gigabyte een grafische kaart bouwen, volgen ze de specificaties en aanbevelingen van de GPU-fabrikant. Toch zijn kaarten die rond dezelfde GPU zijn gebouwd niet identiek. Leveranciers bepalen het type koeling, de kwaliteit van de stroomvoorziening en andere belangrijke keuzes. Dankzij deze details kunnen ze de GPU- en VRAM-frequenties nauwkeurig afstemmen om het maximale uit de siliciumchip te halen en tegelijkertijd de temperatuur onder controle te houden. Als gevolg daarvan creëert elke fabrikant vaak een reeks kaarten op basis van dezelfde GPU, met verschillende prestatieniveaus, koelingsmethoden en prijzen.

MSI biedt bijvoorbeeld een breed assortiment aan grafische kaartfamilies, waaronder Shadow, Ventus 3X, Suprim, Inspire 3X, Vanguard en Gaming Trio. MSI heeft alleen al meer dan 30 verschillende grafische kaarten geproduceerd die zijn gebaseerd op de NVIDIA GeForce RTX 5080 GPU. Deze kaarten variëren in kloksnelheden, koelergroottes, kleurenschema's en algehele bouwkwaliteit. Het is dan ook niet verwonderlijk dat dit leidt tot een breed scala aan prijzen, zelfs wanneer elk model dezelfde onderliggende GPU gebruikt.

Dat geldt alleen voor één, weliswaar zeer populaire, GPU. Als je de rest van de Nvidia GeForce RTX 50-serie meerekent, waaronder de RTX 5090, 5070 Ti, 5070, 5060 Ti, 5060 en 5050, zie je al snel dat er een duizelingwekkend aantal grafische kaarten beschikbaar is.

Eerder hebben we gezegd dat een GPU geen grafische kaart is. Toch wordt het woord GPU vaak gebruikt om te verwijzen naar een klasse grafische kaarten wanneer het gaat om aanbevolen specificaties en mogelijkheden. Dit komt omdat het onpraktisch is om elk specifiek model te vermelden wanneer het gaat om prestatie-eisen. Een game kan bijvoorbeeld simpelweg vermelden dat een Nvidia RTX 5080 vereist is om vloeiende framesnelheden te bereiken bij hoge instellingen voor een bepaalde resolutie. Het vermelden van elk afzonderlijk model van elke fabrikant zou alleen maar verwarring veroorzaken.

Hoewel er een prestatieverschil kan zijn tussen de traagste en snelste RTX 5080-kaarten, is dit niet groot genoeg om deze classificatie zinloos te maken. Het vermelden van een vereiste GPU-klasse is de enige verstandige manier om deze informatie over te brengen.

Naarmate GPU's zich hebben ontwikkeld, is hun interne structuur drastisch veranderd. Moderne GPU's beschikken nu over duizenden kleine verwerkingseenheden die parallel werken. Dit geeft ze een enorme rekenkracht voor taken die baat hebben bij grote aantallen gelijktijdige berekeningen. Daarom zijn GPU's essentieel geworden voor gebieden als machine learning, AI-workloads en realtime ray tracing. Door hun vermogen om veel bewerkingen tegelijk te verwerken, zijn ze veel geschikter voor deze taken dan CPU's, die meer gericht zijn op snelle sequentiële prestaties.

Zoals eerder vermeld, beschikken moderne CPU's over steeds krachtigere geïntegreerde GPU's. Deze kunnen lichtere gaming-workloads aan met redelijke framesnelheden bij lagere resoluties en lagere instellingen. Geïntegreerde GPU's maken meestal gebruik van gedeeld systeemgeheugen in plaats van speciaal VRAM. Dit beperkt hun prestaties in vergelijking met een speciale grafische kaart, maar het gemak en de prijs maken ze aantrekkelijk voor laptops, compacte pc's en niet-gaming-systemen.

Kortom, een GPU is een kernonderdeel van elke computer. Of het nu gaat om een high-end grafische kaart, een gangbare laptop of een compacte draagbare gameconsole, de GPU biedt de mogelijkheden om games, applicaties en creatieve tools tot hun recht te laten komen.